سنگ بزرگ

ضرب‌المثلی هست که میگه :«سنگ بزرگ علامت نزدنه» یعنی وقتی یه ایدهٔ خیلی بزرگ مطرح بشه، همه میگن این ایده عملی نیست، و اگه می‌خواستی کاری انجام بدی، ایدهٔ کوچک‌تری مطرح می‌کردی. در مطلب قبلی در مورد ایده‌آل‌گرایی و دانش آزاد نوشتم، و بیان کردم که این یه ایده‌آل‌گرایی بزرگه و خیلی‌ها راحت باهاش کنار نمیان. حالا می‌خوام قسمتی از این قضیه رو شرح بدم. خیلی از افراد میگن به جای فعالیت در زمینهٔ گسترش دانش آزاد (پیدا کردن راهکارهای لازم، حمایت از فعالیت‌های دانش آزاد، رفع نیازهای جامعه و ...)، کاری رو که می‌تونیم، انجام بدیم و زیاد دنبال مواردی که تو پرانتز نوشتم نباشیم. چون اون موارد خیلی سطح بالاست و نمیشه بهش رسید. بهتره یه کار کوچیک، در حد توانایی‌مون انجام بدیم. من هم با این که هر کسی کاری در حد تواناییش انجام بده موافقم (سنگ بزرگ برنداریم.) اما فعالیت‌ در زمینهٔ گسترش دانش آزاد اون سنگ بزرگی نیست که خیلی‌ها تصور می‌کنن. در پاراگراف بعدی با یک مثال توضیح می‌دم.

اهرام ثلاثهٔ مصر رو در نظر بگیرید، به نظرتون آیا ساختن این اهرام می‌تونه کار یک نفر باشه؟ قطعن نه! درست کردن یه هرم بزرگ مشابه اهرام مصر برای یک نفر سنگ بزرگه، اما برای جمعی از آدم‌ها سنگ بزرگ نیست. همون‌طوری که این اهرام توسط عدهٔ زیادی ساخته شده. حرکت در زمینهٔ دانش آزاد هم به اندازهٔ ساختن یک هرم مشابه اهرام مصر بزرگه. با این تفاوت که اهرام مصر با زور یه سری حاکم، ساخته شد، اما حرکت در زمینهٔ دانش آزاد بدون زور و اجبار و تنها با مشارکت داوطلبانهٔ افراد صورت می‌گیره. در دانش آزاد قراره یه بنای رفیع ساخته بشه، اما نه برای یک عده خاص، بلکه برای بالا رفتن خود سازنده‌های بنا در کنار همهٔ افراد دنیا. و این یه ایده‌آل‌گراییِ خیلی بزرگه، اما اون سنگ بزرگی نیست که علامت نزدنه، وقتی یه نفر قرار باشه این سنگ رو بزنه، نمی‌تونه و بعد از کلی تلاش دلسرد میشه، تنها لازمهٔ رسیدن به این هدف، مشارکت افرادیه که به جز خودشون به جامعه‌شون هم اهمیت میدن. همون‌طوری که این ایده‌آل‌گرایی در زمینهٔ دانش نرم‌افزار به وقوع پیوست، تصور کنید بعد از ۳۰ سال از جنبش نرم‌افزار آزاد، علاوه بر کلی سیستم‌عامل‌ آزاد، کلی نرم‌افزار آزاد با کیفیتی فوق‌العاده در اختیار جامعه قرار گرفته، طوری که نیازهای اولیهٔ یه کاربر عادی رو به راحتی پوشش میده. علت رسیدن نرم‌افزار آزاد (یکی از زمینه‌های دانش) به این جایگاه همین مشارکت و پافشاری افرادی بود که براشون آزادی نرم‌افزار مهم بود و این ایده‌آل‌گرایی رو عملی کرد. همون‌طور که اولین نفری که ایدهٔ نرم افزار آزاد رو مطرح و پیاده کرد -ریچارد استالمن- یه مقاله نوشته تحت عنوان کپی‌لفت: آرمان‌گرایی عمل‌گرایانه، و تنها بعد آزادی کپی کردن نرم‌افزار رو بررسی کرده، در قسمت آخر این مقاله یه جملهٔ خیلی موثر نوشته:

«اگر واقع‌بین باشیم، اندیشیدن دربارهٔ اهدافِ بزرگترِ طولانی مدت، ارادهٔ شما را برای مقاومت در برابر این فشار تقویت می‌کند. اگر ذهن خود را بر روی آزادی و جامعه‌ای که می‌توانید با محکم ایستادن بسازید، متمرکز کنید، قدرت انجام این کار را خواهید یافت. ”به خاطر چیزی ایستادگی کنید، در غیر اینصورت به خاطر هیچ سقوط می‌کنید.“

و اگر بدبین‌ها آزادی را به تمسخر می‌گیرند، جامعه را به تمسخر می‌گیرند…”اگر واقع‌بینان متعصب“ می‌گویند که سود، تنها آرمان است…آنها را ندیده بگیرید، و در تمام مدت از کپی‌لفت استفاده کنید.»

درسته برای رسیدن به این هدف بزرگ به ارادهٔ قوی افرادی از جامعه نیازه.

هدف نهایی اینه که همهٔ زمینه‌های دانش به صورت آزاد و بدون هیچ محدودیتی در اختیار همهٔ افراد قرار بگیره، همهٔ افراد بتونن به صورت آزاد و داوطلبانه در گسترش دانش مشارکت داشته باشن. همون‌طوری که نرم‌افزار آزاد به این جایگاه رسیده، این ایده در سایر زمینه‌های دانش نیز پیاده بشه. صحبت من اینه که این هدف بزرگ رو برای خودمون در نظر بگیریم و برای رسیدن به این هدف همه با هم تلاش کنیم. تنها کافیه که فعالیت کوچیکی که انجام می‌دیم در راستای این هدف بزرگ باشه، و در برداشتن این سنگ در حد توانمون مشارکت کنیم. و به جامعه و افراد جامعه برای درک این موضوع کمک کنیم.

در مطالب بعدی ابعاد دیگری از این قضیه رو بررسی می‌کنم

Comments powered by Disqus